الف 2

ادله عقلیه

 


(فقه) مجموع مباحث ذیل راگویند:

 


 الف- بحث از حجیت ظنون

 


ب- بحث از اصول عملیه( استصحاب- برائت- اشتغال- تخییر) باین چهاراصطلاح مراجعه شود.

 


در مقابل مباحث الفاظ علم اصول فقه به کار مى رود.

 


 

 


 

 


ادویه مخدره

 


اشیاء موجب تخدیر ازقبیل مرفین وتریاک وکوکا ئین و غیره که در ماده یک تصویب نامه راجع به آئین نامه تحدید ساخت و تنظیم و توزیع ادویه مخدره- مصوب 25-4-1313 احصاءشده است .

 


 

 


 

 


اذن

 


( مدنى فقه) اعلام رضاى ما لک( یا نماینده قا نونی او) یا رضاى کسیکه قا نون براى رفاى او اثرى قائل شده است براى انجام دادن یک عمل حقوقى( خواه عمل حقوقى ا ز عقو دو ایقا عات باشدیا ازتصر فات انتفاعى ویا استعمالى. رک 0 تصرف انتفاعی- تصرف استعمالى)

 


عناصر وجودی وعدمى اذن عبارت است از:

 


ا لف- اذن اعلام رضا است ازطرف کسى که قانونأ صلاحیت این اعلام را داشته باشد.

 


ب- اذن یک عمل حقوقى است و ناشى از اراده است یعنى عمل غیر ارادى نیست.

 


 ج- در اذن، قصد انشاء وجود ندارد یعنى اذن دهنده هیچ چیزرا از نظرحقوقى بوجود اعتباری موجود نمى کند 0 بلکه فقط رفع ما نع قا نو نی س کند مثلا تصرف درمال غیر قا نو نأممنوع است و لی ما لک که بدیگرى اذن درتصرف درمال خود را مى دهید در حقیقت این منع را مرتفع مى سازد وکار دیگرى نمى کند و بعد از پیدایش این اذن، ماذون مى تواند بکمک قصد خود درمال مورد اذن، تصرف کند 0 بنا بر این اگر صاحب زمینی که در آن شن و ماسه وجود دارد بطور عام بمردم اذن بدهد که از شن و ماسه آن بردارند و تملک کنند ویکنفر بدون اطلاع از این اذن و بدون قصد تملک در شن وماسه آن، مقدارى شن و ماسه بردارد مالک آن نخواهد شد و تنها خاصیت این اذن نسبت باو رفع ضمان و مسئولیت مدنى از آن شخص است ولى هرگز آن شن و ماسه جزء دارائى آن شخصى بوراث او نخواهد رسید چون ملک او نشده است  د- اذن ممکن است در امور مالى وغیر مالى باشد (ماده 1042 قانون مدنی ) ه- اذن فى حدذاته ا قتضاء لزوم را ندارد یعنى لازم نیست مگر اینکه وجه ملزمى بر آن  عارض  شود( ماده125 قا نون مد نی ) و- اذن همیشه بفعلی تعلق مى گیرد که هنوز واقع نشده است والا بعد از صدور یک فعل، اگررضایت بأن فعل داده شود این اعلام رضا را اجازه مى گویند نه اذن ولى در بسیارى از موارد اهل این فن رعایت موارد اذن و اجازه را نکرد ه و خلط مبحث مى کنند مانند مورد مواد 124-1042 قا نون مدنی.

 


ز- ممکن است شخص ماذون مو لى علیه اذن دهند ه باشد مانند سفیه نسبت بولى خود( ماده 1214 قا نون مدنی ).

 


ح- اذن چون قائم بقصد انشاء نیست نه از ایقاعات است و نه از عقود معذلک یک عمل ارادى( ما نند اقرار و شهادت)است که منشاءآثارحقوقى مى باشد. بنا براین چون قوام عاریه باذن است در حقیقت عاریه نمى تواند عقد باشد زیرا در عقد باید دو قصد انشاء متقابل وجود داشته باشد 0

 


 

 


 

 


اذن فحوی

 


( فقه )مرادف رضاى شانی باطنى است، رک. رضاى باطنی

 


 

 


 

 


ارا ده

 


الف- حرکت نفس بطرف کا رى معین  پس از تصور وتصدیق منفعت آن.

 


ب- در اصطلاحات حقوق جدید کشور تر جمه Volonte درحقوق فر ا نسه است و در اینصورت اراده بر مجموع قصد و رضا (در حالت وحدت و ترکیب) اطلاق میشود( رک . قصد- رضا)

 


 

 


اراد ه انشائی

 


( حقوق مدنى )در اصطلاحات جدید ما مرادف اراده خارجى بکار رفته است 0رک 0 ارادهء خارجی

 


* اصطلاح مز بورغلظ وگمر اه کننده است زیرا با قصد انشاء اشتباه میشود و اساسأ ا نشاء هر چند مقارن کاشف ازاراده میباشد ولى وجود اراده مستقل ازکاشف است و باعتبارکاشف نمى توان اراده را خارجى نامید اراده همیشه امر درونی و نفسانی است.

 


 

 


 

 


اراده با طنى

 


( مدنی) مرادف اراده حقیقى است.ارا ده خطورکرده درضمیررا گویند خواه مدلول ایجاب یا قبوال کاملا مطابق با آن باشدیا نباشد 0 درمقابل ارأده ظاهرى بکار میرود 0

 


 

 


ا ر ا ده حقیقى

 


( مدنى )اراده اى که در نفس وجود پیدا کرده و هنوز ابراز نشده باشد خواه ابراز آن بوسیله الفاظ ایجاب و قبول باشدیا بوسیله اشاره یا نوشته یا فعل .

 


 

 


در این معنىاصطلاح بالا ترجمه Volonte declaree در حقوق فرانسه است

 


 

 


 

 


 ارادهء خارجی

 


هرگاه اراده (در عمل حقوقى) ا براز شده باشدآنر ا اراده خارجى گویند واین ترجمه اصطلاح Volonte declare می باشد و در واقع اراده خارجى بمعنی  اراده اظهار شده است( در مقا بل اراده حقیقى بکار مى رود) وگاه آنر ا اراده انشائى گویندکه اصطلاح خوبى نیست.

 


 

 


 

 


 اراده ظا هرى

 


(هدنی) اراده مکشوف بکاشف از قصد أنشاء راگویندیعنى مدلول کاشف از قصد انشاء را اراده ظاهرى نامیده اند خواه مطابق با تمام خصوصیات اراده خطور کرده در خاطر باشد خواه نباشد 0

 


مقصود ازقصد در عبارت " العقود تابعه للقصود" همین اراده ظاهرى است نه اراده باطنی( رک . اراده باطنی)

 


 

 


 

 


(آزادى) اراده

 


مرادف استقلال اراده است( رک. استقلال اراده)

 


 

 


 

 


( اصل آزادى )اراده

 


رک . استقلال اراده

 


 

 


 

 


 ( اصل استقلال) اراده

 


رک . استقلال اراده

 


 

 


( اصل حاکمیت) ار اده

 


رک . استقلال اراده

 


 

 


 (اصل حر یت)اراده

 


رک . استقلال اراده

 


 

 


 (حاکمیت) اراده

 


مر ادف استقلال اراده است( رک . استقلال ار ا ده )

 


 

 


(حر یت) ار اده

 


مر ادف استقلال اراده است (رک 0 استقلال ار ا ده ) اراضی جمع ا رض است. (رک. ارض)که درفارسى بآن زمین گفته میشود 0 در اصطلاحات ذیل بکار رفنه است:

 


 

 


 

 


اراضی آیش

 


عناعر آن از این قرار است:

 


الف- بالفعل ما لک داشته باشد.

 


ب- زمین مزروعى باشد 0

 


ج- مالک براى مدت معلوم با محدودى از کشت و زرع آن چشم پوشیده باشد. اراضى آیش جزء اراضی مفروز هرقریه است یعنى على الاصول مالک خاص دارد مگراینکه اشاعه بآن عارض شده باشد مثلا از طریق ارث بردن.

 


 

 


اراضى بائر

 


عناصرآن چنین است:

 


الف- بالفعل مالک داشته باشد.

 


ب- مشغول به کشت و زرع و آبادى نباشد.

 


ج- ما لک بر ای مدت نامعلوم ونامحدودى از آبادى آن چشم پوشیده باشد. اطلاق بائر بر موات بکمک قرینه مجاز است (تبصره دوم ماده یک قا نون واگذارى زمین به، تحصیل کردههاى کشاورزى مصوب22/10/38) اراضى بائر على الاصول ما لک خاص دار ند مگر اینکه اعراض مالک از آنها احراز شود که در این صورت آنها را بائر بلامالک نامند.  بائر بر دو قسم است:

 


الف- بائر مفروز که مالک خاص دارد ( یا مالک خاص داشته است).

 


ب- بائرمشاع که عده اى باشتراک مالک آن بوده یا هستند مانند اراضی دیمکار قریه که صورت بائر افتاده باشد.

 


 

 


 

 


اراضى بیا بانى

 


در پاره اى از دهات مقدارى از اراضی اطراف ده را اهالى ده به کمک هم وبطور جمعى احیاء مى نمایند و چون آب قریه بهمه این قسم زمین ها نمى رسد هرسال به قرعه بعضى از اهالى ده آن قسمت ازاین

 


ا ر ا ضی ر ا که آب بآن مى رسدکشت میکنند.

 


این زمین ها با اراضی مواتی که حریم ده را تشکیل مى دهد فرق دارد وملک اهل ده محسوب است ونوعى از اراضی مشاع اهالى ده را تشکیل مى دهد.

 


 

 


 

 


اراضى جنگلى

 


زمینهائی که درآنها آثار جنگل ازقبیل نهال یا پاجوش یا کنده درختان جنگلى بطور گروهى یا پر اکنده وجود داشته باشد( ماده یک آئین نامه اجرائى قانون ملى شدن جنگلها ).

 


 

 


 

 


 

 


 

 


 

 


 

 


 

 


اراضى خراج

 


( فقه) اراضی آباد دشمن که از راه بکار بردن نیروهاى جنگى بدستور رئیس حکومت بچنگ مسلمانان افتاده باشدپس ازاخراج خمس آن اراضی خراج نامیده میشود ومتعلق بعموم ملت اسلام است خواه در تاریخ فتح آن اراضی ز نده باشند خواه بعد بدنیا آیند و عین آن زمین ها غیر قا بل ا نتقال است وقا بل افراز نمى باشد و بهره آنها صرف نیازمندیهاى عمومى میشو د.

 


 

 


 

 


اراضى دائر

 


اراضى آباد و آیش را گویند در مقابل بائر و موات و اراضی مترو که .

 


 

 


 

 


اراضى ساحلى

 


زمین هاى متصل بخط فاصل بین آب دریا و خشکى که از طرف خشکى باراضی آباد شده محدود است اراضى ساحلى روشن ترین نمو نه اراضی موات است.

 


 

 


 

 


اراضى شهرى

 


زمین هائى که در شهرواقع شده باشد هر چند که درآنها زراعت شود این اراضی مشمول قا نون اصلاحات ارضی نیست ولى ازلحاط روا بط ما لک وزارع تا بع مقررات اصلاحات ارضى مى با شد( ما ده بیستم قا نون اصلاحات ارضى مصوب 19-10-40)

 


 

 


 

 


اراضى مباحه

 


اراضی ذیل راگویند:

 


ا لف- ا راضی مو ات

 


ب - اراضی متروکه (نه متروکه شهردارى) که ما لکان ازآنها اعراض کرده اند( رک. اراضى متروکه)

 


 

 


 

 


اراضى متروکه

 


عناصرآن ازاین قر ار است:

 


ا لف- سا بقه ما لکیت خصوصی مسلمى داشته باشد

 


 ب- فعلا مشغول به کشت وزرع وآبادى نباشد 0

 


ج- مالک سابق از مالکیت آن قهرا یا با ختیارچشم پوشیده باشد ما نند زمینى که ما لکان آن بزلزله بکلى ازبین رفته باشند و ویران افتاده باشد این اراضی هم از حیث تملک بحیازت واحیاء درحکم اراضی موات بوده است.

 


براثر توسعه معابر اراضی متروکه معنى دیگری هم پیدا کرد چنا نکه برا ثراحداث خیا بان حاشیه نا چیز و ناموزونى اززمین ملک اشخاص درخارج ازمعبر قرارگیرد و براى ما لک مم مفید نباشد این زمین را که ملک شهردارى است متروکه واراضى متروکه نامند( رک. متروکه )در ا ین اصطلاح بائر بلا مالک هم بکارمى رود.

 


 

 


 

 


ااضى مخروبه

 


اراضى بایررا گویند( تبصمره ماده سوم قا نون اصلاحات ارضی مصوب 19-10 40) رک،0 اراضی بایر

 


 

 


 

 


اراضى مسلوب ا لمنفعه

 


مرادف اراضی بایر است (رک. ارا ضى بایر)

 


 

 


 

 


ا ر اضى مشاعى

 


در اصطلاحات ثبتى به سه دسته اراضی گفته مى شود:

 


الف- اراضی بیابانی( رک 0 اراضی بیابانى )

 


ب- اراضى موات که حریم ده را تشکیل مى دهند و اهل ده براى تعلیف دواب وکندن بوته ونظائر این امورجمعأ ازآنها استفاده مى کنند این قسمت ملک نیست ولى براثر توسعه پاره اى ازشهرها گاهى در آن، بقصد طعمه بر مفلوک، عرصه تنگ مى کنند.

 


ج- اراضی دیمکارکه اها لى ده باهم آ نرا  احیاءکرده وهرسا له با تقسیم موقت عده اى درآنها کشت دیم مى کنند و بطورمشاع مالک عین آن اراضى هستند 0 نتیجه این تقسیم را گا هى " بر زگر بخش " مى نا مند 0

 


در مقا بل اراضی مفروزى استعمال میشود (رک. اراضی مفروزى)

 


 

 


 

 


ار اضى مفروزى

 


در اصطلاحات ثبتی اراضى مملوک د ه را گویندکه در مالکیت خصوصى اشخاص درآمده در مقا بل اراضى مشاعى ده بکار مى رود. رک. اراضى مشاعى

 


 

 


 

 


 اراضى موات

 


عناصر اراضى موات امور ذیل است: الف- سابقه مالکیت خصوصی آن معلوم نباشد 0

 


ب- مشغول بکشت و زرع و بنا وآبادى نباشد 0

 


ج- بالفعل مالک نداشته باشد.

 


تعریف ماده 27 قانون مدنى ناقص است زیر ا هر زمین معطل که در آن کشت وزرع و آبادى- نباشد اسمش زمین موات نیست بلکه ممکن است جزء اراضى متروکه باشد. رک 0 اراضی متروکه

 


 

 


 

 


ارباب طلب

 


اسم قدیمى براى بستانکاران است.

 


 

 


 

 


ارتد ا د

 


(فقه )نوعی از فساد عقیده سیاسى است و آن عبارت است از خروج مسلمان ازدین اسلام. بزرگترین جرم درقا نون جز اى اسلام همین است زیرا مجازات آن از همه مجازاتها شدیدتر است.رک 0 مر تد

 


 

 


 

 


ارتشاء

 


(جزا) اخذ وجه یا مال یا اخذ سند پرداخت وجه یا تسلیم ما لى است ازطرف مستخدم دولتى یا مملکتى یا بلدى براى انجام دادن یا ندادن امرى که مربوط است به تشکیلات قضائى و ادارى دولت یاادارات مملکتى و بلدى خواه انجام یا عدم انجام آن امر مربوط بکارادارى شخصی باشدکه وجه یا مال یا سندرا گرفته و خواه مربوط  بکار ادارى یکى از مستخدمین دیگر دولت با ادارات مملکتى یا بلدى . اخذ وجه یامال یا سند بترتیب فوق الذکرارتشاء است خواه مستقیمآ بعمل آمده باشد و خواه بطور  غیر مستقیم . و مأمورى که اخذ وجه یا مال یا سندکرده مرتشى است خواه رسمى باشد و خواه غیررسمی و خواه درا نجام یا عدم انجام امرى که براى آن رشوه گرفته واقعآ مؤثر بوده یا نبوده و خواه اقدام بانجام یا عدم انجام امرى که وعده داده است کرده یا نکرده باشد( بند دهم ماده واحدهء متمم قانون دیوان جزاى عمال دولت مصوب 1368)

 


 

 


 

 


ارتفاق

 


( مدنى- فقه )حقی است براى ملک شخصی در ملک دیگرى (ماده 93ق ـ م) ما نندحق عبور آب از ملک غیر وحق گشودن ناودان در زمین غیر .

 


 

 


 

 


ارتفاق بین المللى

 


محدودیتی است ک یک دولت در حق حکمرانى خود بنفع دولت دیگر( از لحاظ فعل یا ترک )تحمل مى کند مانند دادن حق عبور سپاه از خاک خود بدولت دیگر وکاپیتولاسیون( ارتفاق مثبت )و نساختن قلاع و استحکامات در پاره اىاز نقاط کشور خود (ارتفاق منفى)

 


 

 


 

 


ارث

 


( فقه- مدنی)دارائی متوفى بعد ازکسر واجبات مالى و دیون و ثلث را ارث گویند و ما لیات برارث بآن تعلق میگیرد یعنى مبلغ حاصل از جمع واجبات مالى و دیون و ثلث باید از دارائی مثبت میت خارج شود باقیما نده متعلق ما لیات برارث است زیرا عنوان ارث فقط بر همان باقیمانده صدق میکند.

 


 

 


 

 


 

 


ارث بوصیت

 


(مد نی)یا،Succession testamentaire  هرگاه متوفى قبل از فوت خودوراث ر ا معین کند درا صطلاحات حقوق فرانسه آنرا " ارث بوصیت " نامند. ( رک. ارث بی وصیت)

 


 

 


 

 


ارث بی وصیت

 


یا Succession ab intesta  وآن در موردى است که وراث را قا نون معین کند.

 


 

 


 

 


ارث خیار

 


( مدنی- فقه )اننقال حق خیار از متوفى بوارث یا وراث او را ارث خیارگویند (ماده 445 قانون مدنی)

 


 

 


 (موانع) ارث

 


صفات یا افعالى که در وارث پیدا شود و او را از ارث بردن منع کند مانند قتل و لعان وکفر و غیره

 


 

 


 (مو جبات) ارث

 


حا لت و وضع حقوقى وارث که باوقانونأ حق مى دهدکه از مقوفى ارث ببرد( ماده 861 قا نون مدنی )موجبات ارث دوچیز است: سبب و نسب.

 


 

 


ا رز (اسعا ر)

 


الف- اسناد تجارتی و بانکى که ارزش آنها بپولهاى خارجى معین شده باشد .

 


 ب- پول کشورهاى خارجى Devises    

 


                         

 


 ارسال مسلم

 


( فقه)مسلم بروزن مرتب یعنى بدیهى. ارسال مسلم یعنى ذکرمطلبى که حقأ باید دلیلى براى آن ذکرکرد بدون اینکه دلیلى براى آن ذکر شود در حقیقت چنین مطلبى را بدون اینکه مقید بدلیل کنند بحال خود رها کرده اند چنانکه گفته اند: هرگاه سبب و مباشر خسارتی به ثالث رسا نند هریک که اقوى باشد اوضامن خسارت است وآنکه ضعیف است مبرى است درحالیکه برائت ضعیف بدون دلیل است و چنین بنظر مى رسد که او هم باید ازمسئولیت مدنی نصیبى ببرد ولى حقوقدا نان این مطلب را بطورارسال مسلم ذکرکرد ه ا ند 0

 


 

 


 ارش

 


(مدنی) کسرى است که صورت آن تفاوت قیمت صحیح و معیب روز تقویم مال مورد معامله است ومخرج آن کسر، قیمت صحیح روز تقویم مى باشد 0 این کسر هرگاه ضرب در قیمت ثمن روز وقوع عقد شود ارش بدست مى آیدیعنى حاصل ضرب مزبور را اصطلاحأ ارش گویند.

 


* گاه آنرا ارش عیب گویند.

 


 

 


ارش جزائى

 


( فقه) براى بدست آوردن میزان دیه جرمى که مستوجب دیه است در موردى که مجنى علیه انسان آزاد باشد فرض میشودکه آن انسان اگر بنده باشد قیمت صحیح ومعیب آن کدام است ما به التفاوت را تقسیم برقیمت صحیح مى کنند و ضرب در " دیه نفس " مى نمایند.  این ارش را در اصطلاح دیگر" حکومت " نامند.

 


 

 


ارش عیب

 


مر ادف ارش است( رک 0 ارش)

 


 

 


ارض

 


قطعه معین از زمین( رک 0 اراضى)

 


 

 


ارض خر اج

 


( فقه)زمینى که مسلمانان از راه بکار بردن قواى مسلح از بیگانگان (غیر مسلمین) گرفته باشند بشرط اینکه آن زمین در حین فتح موات نبوده و قواى مسلح مسلمین باذن امام قیام کرده باشند. زمین خراجى ملک همه مسلمین است و مشاع وقابل تقسیم ونقل وانتقال نیست . باین معنى بسیارى از اراضی ایران جزء اراضى خراجیه است که بعدا بعدوان و ستم بصورت ا را ضی ملکى ا ختصاصی درآمد 0 ارض مفتوح عنوة نیز مرادف اصطلاح بالا است 0

 


 

 


 

 


ارض عشر

 


( فقه) در مقابل اراضى خراج استعمال شده و بزمین هایى گفته میشدکه در موقع گرفتن مالیات، مساحت آنها منظور نمیشود فقط عشر عائدى کشاورزى آن گرفته میشد . اراضى مز بور بقرارذیل است:

 


1- هرزمین موات که مسلمانی آنرا احیاءکند.

 


2- هرزمینى که مردم آن بدون جنگ با سپاه اسلام و بمیل خود دین اسلام را قبول کرده باشند.

 


 

 


 

 


ارض مفتوح عنوة

 


( یعنى زمینى که بقهر و غلبه گشوده شده باشد)مرادف ارض خراج است. (رک ه ارش خر اج )

 


 

 


 

 


آزادى

 


( حقوق عمومى) حا لتی است ا درا نسان که بموجب آن شخصى مى تواند آنطورکه اراده کند رفتار نماید. واین درمو اردى است که قوانین الزامى( امر و نهى ) ، جود نداشته باشد . آزادى سه قسم است:

 


الف- آزادى سیاسی- و آن قسمى از حقوق افراد است که بموجب آن مى تو ا نند حق حاکمیت  را داشته باشند خواه بطور مستقیم وخواه از راه ا نتخاب نمایندگان ( اصل 26 متمم قا نون اساسی ایران )رک. آزا دى  سیاسى

 


ب- آز ادیهاى فر دى (رک 0 آزا دیهای فر دى)

 


ج- آزادیهاى عمومى (رک . آزادیهاى عمومى)

 


(حقوق جز ا) بهریک از دوقسم ذیل گفته می شو د:

 


ا لف- آزا دى موقت (رک.آزادی موقت) ب- آزادى تحت مراقبت (رک. آزادی تحت مراقبت)

 


( حقوق بین الملل عمومی) بهریک از دو قسم ذیل گفته مى شود:

 


ا لف- آزادى دریا ها (رک. آزادى دریا ها)

 


ب- آزادى به قول شرف( رک. آزادى به قول شرف)

 


 

 


آزادى اجتماعات

 


قسمى است از آ زادیهاى فردى (رک . آزادیهاى فردى) که بموجب آن افراد حق دارندکه بمنطور شور و بحث در موضوعى گر د هم جمع آیند 0

 


اجتماعات عمومى اجتماعاتی هستندکه هر فرد حق شرکت درآنها را داشته باشد (اصل 21 متمم قا نون اساسی ایر ان)

 


 

 


 

 


آزادى ا نجمن ها

 


بمو جب این آزادى فر دى( رک. آزادیهای  فردى) اشخاص حق دارند که فعالیت مشترک و دائمى داشته باشند و منظور از آن فعالیت صرفأ( یا على الاصول) مالى نباشد. (اصل 21 متمم قا نون اساسی ایران)

 


 

 


 

 


آزاد ى بقول شرف

 


(بین ا لملل عمومى) آزادى است که یک دولت وارد در جنگ باسیر جنگى خود مى دهد و اسیرمز بور تعهد اخلاقى میکند که شرائطى راکه له دولت مز بورپذیرفته است رعایت نماید و مخصوصا علیه دولت

 


مزبور اقدام مسلح نکند.

 


 

 


 

 


آزادى- تجارت و صنعت

 


بموجب این قسم از آزادى فردى( رک . آزادیهای فردى) افراد حق آزادی تاسیس و بهره بردارى بنگاهها وموسسات تجاری و صنعتى وانتخاب هرگو نه حرفه و پیشه( اصل 18 متمم قانون اساسی ایران) را دارا مى باشند 0

 


 

 


 

 


آزادى تحت مر اقبت

 


(حقوق جز ا) این آزادى ببعضی ازصغار (ممیز و غیر ممیز) داده مثود که مرتکب جرم شده اند در حالیکه مجرم مز بور از طرف دادگاه بخا نواده خود یا بشخصى مورداعتماد یا یکى ازمؤسسات خیریه سپرده مى شود، و مر اقب او باید به رئیس دادگاه گزارشهائی از طرز مراقبت خود بدهد.

 


 

 


 

 


آزادى تعلیم و تربیت

 


بمو جب این آز ا دى فر دى( رک. آزادیهاى فردى) اشخاص در انتخاب معلم آزادندو نیز این آزادى را دارند که هرچه مى دا نند بدیگران بیاموزند (اصل 19 متمم قا نون اساسى ایران)

 


 

 


آزادى تملک و مال

 


قسمی است ازآزادیهاى فردى که بموجب آن شخص بتواند در صدود قانون مالک مال شود( ماده 958 قانون مدنى) و بتواند آزادانه مال خود را بمصرف برساند (ماده 30 قا نون مدنی) وبدون مجوز قا نونی مالى ازمالکیت وى خارج نشود (ماده 31 ق- م) بنا بر این اخذ مالیات یا اعمال قانون توسعه معابریا ضبط آلات و ادوات جرم و مانند اینها استثناء مى باشندکه درحدود قا نون اعتبار دار ند 0

 


 

 


 

 


آزادى دریاها

 


(حقوق بین الملل عمومى) اصلی است از اصول حقوق بین الملل عمومى که لا اقل درزمان صلح از طرف دول رعایت میشود و مفاد اصل مز بور این است که کشتیهاى همه دول در اقیا نوسها و دریاهاى آزاد عموما حق عبور ومرور دارند جزدزدان دریائی وکشتیهاى حامل بردگان.

 


 

 


 

 


آزادى سیاسی

 


(حقوق. عمومى) قسمی از حقوق افراد است که بموجب آن مى توا نند حق حاکمیت را داشته باشند خواه بطورمستقیم وخواه از طریق ا نتخاب نمایندگان( اصل 26 متمم قانون اساسی )آزادى سیاسی از شرائط رژیم دمکراسى است و چنین حکومتی را حکومت دمکراتیک نامند 0

 


 

 


 

 


آزادى شخصىLiberte individulle              

 


مرادف " آزادى فردى بمعنى خاص " یعنى ا ختیار نفس است (رک. آزادی فردى بمعنی خاص)

 


 

 


 

 


آزادى شغل و پیشه

 


رک. آزادى تجارت و صنعت- آزادى کار.

 


 

 


 

 


آزادى عرض و تظلم

 


قسمتى است ازآزادیهاى فردى که بموجب آن هرکس میتواند از تجاوزى که به حقوق اوشده بمر اجع قا نونی عرض مطلب و دادخواهى نماید واین امرتضمینى است براى صیانت حقوق اشخاص.

 


 

 


 

 


آزا دى عقیده

 


قسمتى است از آزادیهاى فردى( رک 0 آزادیهاى فردى) که بموجب آن افر اد حق آزادى ا براز اندیشه ها و اعتقادات و نظریه هاى خود را دارند( مستفاد از اصول 18-19-20 متمم قانون اساسی ایر ان )

 


 

 


 

 


آزادى فردى بمعنی خاص

 


(اختیار نفس)

 


آزا دى بد نی هر فر د بطورى که بتواند ازهر نقطه کشور بنقطه دیگر آن مسافرت نموده یانقل مکان دهدیا ازکشور خود خارج شده و بأن مراجعت نماید و از توقیف بدون جهت محفوظ و مصون باشد( اصل 9-1415 متمم قا نون اساسی ایران) نتیجه این آزادى لغو بردگى و شبه بردگى و لغو بیگارى و منع توقیف و حبس بدون مجوز اشخاص است 0

 


 

 


آزا دی  قر اردادها

 


رک. استقلال اراده

 


 

 


آزادى کار

 


قسمى است از آزادیهاى افراد( رک . آزادیهاى فردى) که بموجب آن شخص مى تواند نیروى کار و هنر خود را به

 


دیگرى اجاره بدهد( مستفاد از اصل نهم متمم قانون اساسى ایران)

 


 

 


آزادی مذهب

 


قسمى است از آزادیهاى فردى( رک 0 آزادیهاى فردى) که بموجب آن هرفرد حق داردکه درامور مذهبى داراى عقیده

 


یا فاقد عقیده باشد و عقیده خود را فاش نموده و تعلیم بدهد و بطور علنى، فکر مطا بق عقیده خود را بمعرض عمل درآورد این قسم آزادى محدود بحدود اصل 20 قانون متمم قانون اساسی ما است 0

 


 

 


آزادى مسکن

 


قسمى است از آزادیهاى فردى (رک. آزادیهاى فردى) که بموجب آن شخص مى تو ا ند از ورود دیگران (حتى ماموران دولت0 جز در موارد مصرح در قا نون) به مسکن خود جلوگیرى نماید ( اصل 13 متهم قا نون اساسى ایران) بنا براین ورود درمنازل و مساکن اشخاص درمورد حریق وسیل و استمداد سکنة آنها و دستگیرى مقصر یا اجراى احکام واسناد رسمى در حدود قوانین مربوط مستثنىاست. اماکن عمومى مانند قهوه خانه ومهمانخانه و سینما و مانند آنها مشمول این بحث نمیباشند 0

 


 

 


آزادى مسکوک

 


عبارت است از اینکه دارندگان فلز زر یا سیم حق داشته باشندکه آنرا به ضراب خانه برده و به مسکوک تبدیل کنند 0

 


 

 


آزادى مشروط

 


آزا دئى است که درشرا ئط ذیل بحکم دادگاه صادرکننده دادنامه قطعى محکومیت، به محکوم به حبس داده میشود:

 


1- بار اول مرتکب جرم منتهى بحبس شده باشد 0

 


2- در مورد جنحه نصف( لا اقل سه ماه حبس)مجازات را تحمل کرده باشد ودر مورد جنایت دو ثلث مدت مجازات را گذرا نده با شد.

 


3- درمدت تحمل مجازات مستمر أ حسن اخالاق نشان داده باشد.

 


4- از وضع او معلوم باشدکه پس از آزادى دیگر مرتکب جرمی نخواهدشد.

 


5- در حد امکان خود ضرر و زیانى راکه مورد حکم دادگاه یا مورد موافقت مدعی خصوصی واقع شده پرداخته باشد یاقرار پردا خت آنر ا بدهد( قا نون راجع بأزادی  مشروط زندا نیان- مصوب 23- 12-37)